V.R.S.
725

85-ta rocznica tzw. Operacji Polskiej NKWD (2)

Losy kapłańskie podczas „operacji polskiej” NKWD zostały opisane w cennych pozycjach ks. Romana Dzwonkowskiego SAC. Jest on autorem m.in. książek „Kościół Katolicki w ZSRR 1917-1939. Zarys historii”, „Losy duchowieństwa katolickiego w ZSRR 1917-1939. Martyrologium”, „Głód i represje wobec ludności polskiej na Ukrainie 1932-1947. Relacje”, „Religia i Kościół Katolicki w ZSRS. Kronika”. Martyrologium dotyczące Kapłanów na terenie przedwojennego ZSRS zawiera też „Biała Księga” dostępna na stronie internetowej: MARTYROLOGIUM DUCHOWIEŃSTWA POLSKI

Wśród biogramów Kapłanów pozostawionych po traktacie ryskim za sowieckim "kordonem", zamordowanych w okresie „operacji polskiej” NKWD znajdziemy m.in. grupę Księży przetrzymywanych w Mińsku, skazanych na śmierć 25 sierpnia 1937 roku i straconych 27 sierpnia. Należeli do niej:

– ks. Piotr Awgło – z pochodzenia Białorusin, urodzony w roku 1861. Przez Sowietów był aresztowany kilkakrotnie – w roku 1922 w Petersburgu, w roku 1923 (w związku z moskiewskim procesem abp Jana Cieplaka), w roku 1927 w Witebsku (oskarżony wówczas o szpiegostwo na rzecz Polski). W roku 1930, po aresztowaniu administratora diecezji mohylewsko-mińskiej abp Bolesława Sloskansa objął zarządzanie diecezją. Przygotowywał raport na temat prześladowań katolików w ZSRS, który został przechwycony przez OGPU. Aresztowany 13 czerwca 1937 roku w Mohylewie i przewieziony do Mińska, przed śmiercią torturowany,

– ks. Piotr Janukowicz, urodzony w roku 1863, wyświęcony na Kapłana w roku 1891, były administrator licznych parafii – m.in. w Nowogrodzie Wielkim, Bychowie, Nieświeżu, Sankt Petersburgu i Szkłowie, prześladowany już za caratu za obronę Wiary Katolickiej – zesłany w roku 1893 do Agłony na Łotwie, odwołany z parafii Kamień w roku 1902, aresztowany w roku 1909, za ZSRS aresztowany i więziony kilkakrotnie (1919, 1920, 1923), sądzony w marcu roku 1923 w procesie abp Jana Cieplaka i skazany na 3 lata więzienia (wyszedł w roku 1925), aresztowany w czerwcu roku 1937 r., oskarżony o członkostwo w POW i szpiegostwo na rzecz Polski,

– ks. Stanisław Rajko, urodzony w roku 1873, wyświęcony w roku 1902, były administrator m.in. parafii w Brusiłowie, Witebsku i Smolanach; aresztowany 13 lutego 1937 roku w tej ostatniej miejscowości, przewieziony do Mińska, oskarżony o szpiegostwo na rzecz Polski i współpracę z POW, torturowany,

– ks. Antoni Jaczejko, urodzony w roku 1873, wyświęcony w roku 1896, posługiwał w Homlu a od roku 1922 w Witebsku i jego rejonie; aresztowany w Zarzeczu w rejonie mińskim w czerwcu 1937 roku, oskarżony o szpiegostwo na rzecz Polski i współpracę z POW i skazany na śmierć,

– ks. Jan Borowik, urodzony w roku 1877, wyświęcony w roku 1903, były administrator parafii w Przydrujsku, Faszczówce, Tołoczynie, Siennie i Mińsku, aresztowany w Mińsku, w maju 1937 roku, oskarżony o kierowanie placówką POW i szpiegostwo na rzecz Polski,

– ks. Konstanty Andrekus, urodzony w roku 1875, Litwin, były proboszcz parafii w Iwanodarze, Łozowicy i Homlu, aresztowany w roku 1934 i w czerwcu 1937 roku, oskarżony o współpracę z POW, torturowany w mińskim więzieniu,

– ks. Aleksander Prytułło, urodzony w roku 1879 (święcenia kapłańskie w roku 1913), były wikary w Mohylewie oraz administrator parafii w Połtawie i Kursku; w roku 1926 usunięty z parafii Połtawa przez Sowietów, aresztowany w kwietniu 1936 ale zwolniony. Aresztowany ponownie w czerwcu 1937 roku i oskarżony o współpracę z POW. Skazany 25 sierpnia na śmierć.

Inna grupowa egzekucja miała miejsce 3 listopada 1937 roku – obejmowała ona więźniów wspomnianego wyżej łagru na Wyspach Sołowieckich. Do zbiorowego mordu (łącznie ponad 1100 więźniów z Wysp Sołowieckich) doszło na uroczysku Sandarmoch – uroczysko w lesie koło Miedwieżjegorska w Republice Karelii. Zostali zamordowani m.in.:

– ks. Piotr Baranowski, urodzony w roku 1882, wyświęcony w roku 1906, administrator parafii w Czeczersku, Nieżynie, Nieświeżu i Witebsku, aresztowany w kwietniu 1929 roku w Nieżynie i we wrześniu skazany na 10 lat łagru; w październiku 1929 r. trafił na Wyspy Sołowieckie, rok później na wyspę Anzer, w lipcu roku 1932 sądzony za założenie antysocjalistycznego ugrupowania katolików w obozie, trafił potem z powrotem na Wyspy Sołowieckie; od lutego 1937 w celi więziennej, skazano go na śmierć 9 października;

– ks. Józef Dziemian, urodzony w roku 1888, wyświęcony w roku 1912, wikary w Orszy i Połocku, potem proboszcz w Czerei, Siennie i Mińsku oraz wikariusz generalny diecezji mińsko-mohylewskiej bp Sloskansa (1926-28), posługiwał potem w Petersburgu (Leningradzie); aresztowany w roku 1922 w związku z odmową zbezczeszczenia zwłok św. Andrzeja Boboli, więziony w Witebsku i zwolniony; aresztowany dwukrotnie w Mińsku (1927, 1928) i skazany na zesłanie do Smoleńska, zwolniony na jesieni roku 1929, został ponownie aresztowany w Leningradzie w czerwcu 1930 roku i w lutym roku 1931 skazany na śmierć, który to wyrok zamieniono na jesieni na 10 lat łagru – przebywał w więzieniu w Jarosławiu a od marca 1932 w obozie na Wyspach Sołowieckich; we wrześniu 1937 roku został zamknięty w celi i 9 października skazany na śmierć;

– ks. Antoni Dziemieszkiewicz, urodzony w roku 1891, wyświęcony w roku 1918, posługiwał w Rosławiu, Kazaniu, Włodzimierzu nad Klaźmą i Niżnym Nowogrodzie; aresztowany w tym ostatnim mieście w październiku 1929 roku wraz z grupą parafian, w marcu 1930 roku skazany na 10 lat łagru i wywieziony na Wyspy Sołowieckie, w roku 1937 zamknięty w obozowym więzieniu i 9 października skazany na śmierć;

– ks. Józef Karpiński, urodzony w roku 1888, wyświęcony na Kapłana w roku 1913 – był wikarym w Starym Konstantynowie, administratorem w Butowcach i od 1921 roku proboszczem w Machnówce koło Berdyczowa; po traktacie ryskim wrócił na polecenie ordynariusza do parafii w Butowcach; aresztowany w październiku roku 1929, w procesie kijowskim został skazany za działalność kontrrewolucyjną na 10 lat łagru; przez więzienie w Jarosławiu trafił na Wyspy Sołowieckie, tam został w roku 1937 uwięziony i 9 października skazany na śmierć,

– ks. Bolesław Jurewicz, urodzony w roku 1887, wyświęcony na Kapłana dopiero w roku 1925, po tajnym seminarium w Piotrogrodzie (od roku 1924 Leningradzie), posługiwał w Petersburgu, aresztowany w sierpniu 1929 roku i oskarżony o działalność kontrrewolucyjną, w tym organizowanie nielegalnych zebrań katolików, skazany (wrzesień 1930) na 10 lat łagru, przetrzymywany na Wyspach Sołowieckich i na wyspie Anzer; w lipcu 1932 roku został oskarżony o nielegalną działalność katolicką w obozie w tym antyrosyjską agitację, sprawowanie kultu religijnego i nauczanie teologii, skazany na odosobnienie w łagrze na Wyspach Sołowieckich, w roku 1937 zamknięty w obozowym więzieniu, 9 października skazany na śmierć;

– ks. Józef Kowalski, urodzony w roku 1898, święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1928 jako absolwent tajnego seminarium w Petersburgu (wówczas Leningrad), posługiwał w Zasławiu i Fastowie w dekanacie kijowskim; aresztowany w maju 1929 roku, rok później w Kijowie został skazany na 10 lat łagru przez więzienie w Jarosławiu trafił we wrześniu do łagru na Wyspy Sołowieckie; we wrześniu 1937 roku uwięziony w obozowym więzieniu i 9 października skazany na śmierć;

– ks. Antoni Jarmołowicz, urodzony w roku 1892, wyświęcony w roku 1917, duszpasterzował w Mińsku, Szkłowie, Mohylewie, Nowych Sokolnikach, Wielkich Łukach, Nowogrodzie, Siebieżu i Newelu k. Witebska; aresztowany po raz pierwszy w roku 1919 i zwolniony w ramach wymiany więźniów, po raz kolejny w styczniu 1921 roku w Mohylewie, zwolniony oraz w roku 1932 w rejonie Newela; przetrzymywany w łagrach na Wyspach Sołowieckich i w Kuzemie; w roku 1937, zamknięty na Wyspach Sołowieckich w obozowym więzieniu i 9 października skazany na śmierć przez nkwdowską trojkę;

– ks. Albin Szaciłło, z pochodzenia Białorusin, urodzony w roku 1887 i wyświęcony w roku 1917 był proboszczem parafii w Czeczersku, Faszczówce i Mińsku; aresztowany w sierpniu 1929 roku i ponownie w styczniu 1932 roku został skazany na 10 lat łagru; znalazł się na Wyspach Sołowieckich, gdzie 9 października skazano go na śmierć;

– ks. Jan Łukjanin, urodzony w roku 1888, wyświęcony w roku 1914, był wikarym w Pińsku i Połocku, duszpasterzował też w rejonie Homla, w Petersburgu a od roku 1928 w parafii, w Czausach; w roku 1922 wraz z ks. Dziemianem został aresztowany w Połocku w związku ze sprawą szczątków św. Andrzeja Boboli i zwolniony po zapłaceniu okupu. Aresztowany ponownie w roku 1925 i 1928, w roku 1930 został skazany na 10 lat łagru i w roku 1931 trafił na Wyspy Sołowieckie, gdzie był w roku 1932 sądzony za działalność kontrrewolucyjną; w roku 1937 zamknięty w tamtejszym więzieniu i 9 października skazany na śmierć,

– ks. Jan Łukasz, urodzony w roku 1891, wyświęcony w roku 1916, duszpasterzował w Fastowie k. Kijowa (wikary), parafiach dekanatu Mohylów Podolski oraz Uszyca. Aresztowany w roku 1922 w Barze za sprzeciw wobec grabienia dóbr kościelnych, tamże więziony. W sierpniu 1931 r. aresztowany ponownie i skazany (marzec 1932) na 10 lat łagru, przetransportowany na Wyspy Sołowieckie, w 1937 zamknięty w tamtejszym więzieniu i 9 października skazany na śmierć.

Dwa dni wcześniej (1 listopada), w Sandarmoch zostali straceni:

– ks. Piotr Bernard Kapusto, urodzony w roku 1891, wyświęcony w roku 1917, posługiwał w Witebsku i jako proboszcz parafii w Mozyrzu oraz w okolicach; aresztowany w roku 1931 i oskarżony o szpiegostwo i działalność kontrrewolucyjną został wskazany w sierpniu tego roku na 10 lat łagru; trafił na Wyspy Sołowieckie, gdzie w roku 1937 uwięziono go w celi i 14 października skazano na śmierć,

– ks. Jan Żawryd, urodzony w roku 1885, wyświęcony w roku 1908, proboszcz parafii w Mozyrzu i Bobrujsku; aresztowany w sierpniu 1928 roku, w roku 1929 został skazany na 10 lat łagru i skierowany do obozu na Wyspach Sołowieckich; w lipcu 1932 sądzony wraz z innymi kapłanami za działalność katolicką w łagrze; w roku 1937 przeniesiony do więzienia w BelBałtŁagu, gdzie 14 października został skazany na śmierć.

21 sierpnia 1937 roku w Butowie został zamordowany ks. Michał Cakul. Urodzony w roku 1885, został wyświęcony na Kapłana w roku 1908, duszpasterzował w Homlu, Symbirsku, Połocku i Moskwie (kościół św. Piotra i Pawła). Podczas I wojny światowej w Symbirsku opiekował się polskimi ofiarami wojny. Aresztowany i zwolniony dwukrotnie za okupem (1924 i 1927) oraz ponownie w roku 1929 (w Moskwie). W kwietniu 1931 roku aresztowany w Moskwie i włączony do pokazowego procesu listopadowego. Skazany na 3 lata zesłania do Tamboru. W grudniu roku 1933 zwolniony. Został aresztowany ponownie 3 maja 1937 roku w Moskwie wraz z organistą i małżonką kościelnego za odprawienie na prośbę polskiego ambasadora Mszy Świętej. Przetrzymywany na Butrykach, 21 sierpnia skazany na śmierć za rzekome szpiegostwo i zabity. Kościół św. Piotra i Pawła w Moskwie zamknięto w lipcu 1938 roku.

31 sierpnia 1937 roku w położonym na terenie Mordowii łagrze TiemŁag zamordowano ks. Władysława Kundę (ur. 1887, wyświęcony w roku 1914, posługiwał w parafiach w Nowogrodzie Wielkim, Omsku, Tobolsku, Święciłowiczach k. Mohylewa, Samarze, Homlu i Rohaczewie na ob. Białorusi). Aresztowany w Rohaczewie w grudniu 1935 roku, oskarżony o działalność nacjonalistyczną, został skazany (maj 1936) na 8 lat łagru. Przebywał w TiemŁagu, gdzie aresztowano go w roku 1937 i skazano 22 sierpnia na śmierć za rzekomą działalność kontrrewolucyjną wśród więźniów łagru.

Przypuszczalnie również w sierpniu 1937 został zamordowany ostatni kapłan katolicki na sowieckim wówczas Podolu i Wołyniu, blisko 80-letni ks. Jan Przysiecki. Urodzony w roku 1859, w roku 1882 przyjął święcenia kapłańskie. Posługiwał w Humaniu i okolicach. Sowieci zakazali mu wyjazdu z Humania, gdzie w roku 1932 obchodził jubileusz 50-lecia Kapłaństwa. Wielokrotnie usuwany z plebanii został wyrzucony ostatecznie w roku 1933 kiedy to zamknięto miejscowy kościół. Pozbawiony środków utrzymania w okresie Hołodomoru korzystał ze wsparcia parafian. Został aresztowany prawdopodobnie w sierpniu 1937 roku, w Humaniu.

We wrześniu 1937 roku zamordowano w łagrze KemŁag w Karelii ks. Józefa Pietkiewicza (ur. 1892, święcenia kapłańskie 1917), posługującego wcześniej m.in. w parafiach w Piotrogrodzie, Słucku i Kopylu. Został aresztowany w marcu 1933 i skazany w czerwcu na 5 lat łagru. Przebywał w obozach BelBałtŁag i KemŁag, w marcu 1937 roku został uwięziony, oskarżony o wrogą agitację i 2 września 1937 skazany na śmierć.

13 września 1937 roku zabito na uroczysku Sandarmoch ks. Józefa Wierzbickiego. Urodzony w roku 1887, święcenia kapłańskie uzyskał w roku 1914. Był wikarym w Orszy, potem administratorem w parafiach Tambór i Penza k. Samary oraz proboszczem w Woroneżu. Aresztowany w lutym 1935 roku został skazany w listopadzie na 8 lat łagru. Przez więzienie w Leningradzie trafił do łagra BelBałtŁag koło Miedwieżjegorska. Na początku września 1937 roku został tam aresztowany i skazany 2 września na karę śmierci.

24 września 1937 roku w żytomierskim więzieniu zamordowano ks. Mariana Jędruszaka (ur. 1891, święcenia kapłańskie 1914) posługującego na Podolu a od roku 1934 w parafii, w Małyniu, w rejonie Radomyśla. Aresztowany po raz pierwszy w roku 1924 w Zbrzyżu i więziony w Kamieńcu Podolskim, w roku 1927 aresztowany ponownie i skazany na zesłanie, powrócił w roku 1930. Aresztowany w listopadzie 1931 roku i więziony w Kamieńcu Podolskim a potem Charkowie, w listopadzie 1932 roku skazany na 5 lat łagru i wywieziony do Kuzemy, gdzie zmuszano go do pracy przy budowie Kanału Białomorskiego, zwolniony w roku 1933. W roku 1935 ponownie aresztowany na kilka miesięcy, po wypuszczeniu i zamknięciu kościoła w Małyniu przeniósł się do Żytomierza. Tam aresztowano go po rozpoczęciu „operacji polskiej” i oskarżono o działalność kontrrewolucyjną – 17 września został skazany na śmierć i zabity w żytomierskim więzieniu.

W tym samym dniu (choć podawana jest również data 24 lipca) w łagrze UchtPeczŁag, w republice Komi zabity został ks. Zygmunt Klemczyński. Urodzony w roku 1891 i wyświęcony na kapłana w roku 1915, posługiwał w szeregu parafii w rejonie Płoskirowa (ob. Chmielnicki), Nowogrodu Wołyńskiego, Łucka, Dubna, Skwyry, Berdyczowa, Owrucza i Radomyśla. Ostatnią z nich była parafia Nawiedzenia NMP w Korostyszowie (1931-34). Podczas wojny polsko-bolszewickiej w roku 1920 znalazł się w centralnej Polsce i posługiwał w kościele w Kielcach. Wrócił potem do swojej parafii w Młynowie a następnie objął parafię w Horodnicy – wówczas kontrolowanej przez Polaków, w wyniku traktatu ryskiego oddanej Sowietom. Przeniósł się wtedy do Polski ale na prośbę biskupa Ignacego Dub-Dubowskiego powrócił i już pod koniec tego samego roku (1921) spotkał się z zarzutami prowadzenia działalności kontrrewolucyjnej. Jako proboszcz parafii w Korosteszowie był dwukrotnie aresztowany (1932, 1935). Oskarżany o publiczne używanie symboli narodowych polskich oraz kontrrewolucyjną działalność katolicką został w maju 1936 roku skazany na 5 lat łagru. Z więzienia w Zagorsku trafił do łagru w republice Komi, gdzie poniósł śmierć.

25 września 1937 roku został zabity w kijowskim więzieniu ks. Zygmunt Kwaśniewski (ur. 1877), posługujący wcześniej w Kijowie, Samczyńcach, Bracławiu, Płoskirowie, Rostowie nad Donem oraz ponownie w Kijowie. Aresztowany był wcześniej czterokrotnie (1920, 1924, 1926, 1930). Oskarżony o szpiegostwo przystąpił do współpracy z Sowietami. W latach 1926-28 wzniósł kaplicę cmentarną w Greczanach Skazany po aresztowaniu w Płoskirowie w procesie charkowskim (1930) grupy kapłanów na 5 lat łagru. W sądzie wygłosił laudację systemu sowieckiego a karę zamieniono mu na zesłanie w zawieszeniu. Zamieszkał w Rostowie, w grudniu 1936 powrócił bez zgody Sowietów do Kijowa, gdzie został ponownie aresztowany w czerwcu 1937 roku i oskarżony o szpiegostwo oraz działalność kontrrewolucyjną. W śledztwie wskazał rzekomych współpracowników, których aresztowano i rozstrzelano – mimo powyższego 22 września skazano go na śmierć.

Również 25 września 1937 roku w więzieniu Joszkar-Oła zamordowano ks. Józefa Krummela (ur. 1872, święcenia: 1899) posługującego wcześniej w Młynowie (rejon Dubna), Korytnicy (rejon Włodzimierza Wołyńskiego), Janowie (rejon Winnicy), Kutkowcach (rejon Kamieńca Podolskiego), Łabuniu, Białogródce (rejon Zasławia), Zasławiu (gdzie pełnił funkcję dziekana), Butowcach i Starym Konstantynowie (gdzie ponownie pełnił funkcję dziekana). Aresztowany w grudniu 1929, w Starym Konstantynowie został w procesie charkowskim (koniec czerwca 1930) skazany na 5 lat łagrów. Przez Jarosław nad Wołgą skierowano go w roku 1933 na Wyspy Sołowieckie a pod koniec tego roku zesłano do Azji Środkowej (Ałma Ata i Chelgir). W roku 1935 powrócił do Janowa a potem przeniósł się do Smili w rejonie Kijowa. W sierpniu 1935 r. aresztowano go podobnie i skazano na 3 lata zesłania. W roku 1936 trafił do republiki Komi a pod koniec tegoż roku do Joszkar-Oły w republice Maryjskiej, gdzie w lipcu 1937 roku aresztowano go ponownie i 13 września 1937 skazano na śmierć.

6 października roku 1937 zamordowano w rejonie Leningradu ks. Jana Worsława. Urodzony w roku 1885, święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1909, po czym posługiwał w Bobrujsku, Lachowiczach, Wołogdzie, Pskowie i Łudze. Aresztowany przez bolszewików w Wołogdzie w roku 1919, wskutek protestu robotników został zwolniony. Po raz drugi aresztowano go w roku 1930, w Leningradzie i zesłano do Omska. Zwolniony w roku 1935 przebywał w Łudze, gdzie aresztowano go we wrześniu 1937 roku razem z parafianami i 28 września skazano na śmierć.

8 października 1937 roku zabito w Rosławiu ks. Stanisława Kasprzykowskiego (ur. 1883, święcenia: 1909), byłego wikarego w Łucku, administratora parafii w Jampolu i Śnitkowie oraz parafii w Czerniowcach k. Jampola. Aresztowany w styczniu 1930 roku, został skazany w maju 1930 roku w Kijowie na 7 lat łagru. Przez więzienie w Jarosławiu nad Wołgą w roku 1933 trafił na Wyspy Sołowieckie, zwolniono go w roku 1936 z zakazem powrotu do diecezji. Aresztowano go ponownie w sierpniu 1937 roku i skazano na śmierć.

9 października 1937 roku w smoleńskim więzieniu zabito ks. Franciszka Budzińskiego. Urodzony w roku 1891, w roku 1916 otrzymał święcenia kapłańskie, posługiwał m.in. w Orle i Briańsku. We wrześniu 1928 roku aresztowano go w Żytomierzu za rozdawanie książeczek do nabożeństwa, siedział m.in. na moskiewskich Butrykach, gdzie w lutym roku 1929 skazano go na 2 latach w obozach. Przebywał m.in. na Wyspach Sołowieckich. Zwolniony w roku 1930, został aresztowany 2 sierpnia 1937 roku w Briańsku wraz z przebywającym u niego ks. Mieczysławem Szawdzinisem oraz grupą katolików. Oskarżono go o szpiegostwo na rzecz Polski, współpracę z POW i działalność kontrrewolucyjną. Przewieziony do Smoleńska, został 5 października skazany na śmierć.

12 października 1937 roku w więzieniu, w Charkowie zgładzono wraz z 11 parafianami ks. Leonarda Gaszyńskiego (ur. 1867, święcenia kapłańskie w roku 1893). Ks. Gaszyński był pod koniec XIX wieku kapelanem metropolity mohylewskiego abp Szymona Kozłowskiego, potem zarządzał parafiami w Mińsku, Kronsztadzie, Mohylewie, Łudze, wreszcie (od 1928) Charkowie. Aresztowano go po raz pierwszy w styczniu 1921 roku i oskarżono o próbę szpiegostwa, lecz po miesiącu zwolniono. Ponownie został aresztowany 12 sierpnia wraz z grupą parafian i 24 września skazany na śmierć.

18 października 1937 roku w więzieniu w Ulle zabito ks. Stanisława Cybulewicza (ur. 1862, święcenia kapłańskie w roku 1888). Ks. Cybulewicz był proboszczem Ułły od roku 1923. Prześladowany, aresztowany w roku 1936 a jego kościół zamieniono na magazyn zboża. Aresztowany ponownie pod koniec roku 1936, w marcu 1937 roku został zwolniony i trzy miesiące później uwięziony ponownie za kierowanie działalnością kontrrewolucyjną i nacjonalistyczną. 22 września 1937 roku skazany na śmierć.

27 października 1937 roku w kołymskim łagrze został zabity ks. Mikołaj Szczepaniuk, kapłan rytu greckiego urodzony w roku 1883 i wyświęcony w roku 1907. Posługiwał m.in. we Lwowie, ale i w parafiach rytu łacińskiego w Makarowie, Kijowie, Krymoku (dekanat Żytomierz) i Radomyślu. Aresztowany w maju 1929 roku został oskarżony o zaprowadzanie fanatyzmu religijnego i skazany na 10 lat łagrów. W roku 1933 zwolniony z uwagi na zły stan zdrowia wrócił do Krymoka i w lipcu 1935 roku został ponownie aresztowany. W maju 1936, w Kijowie został skazany na 5 lat łagrów i przewieziony w rejon Magadanu. W październiku roku 1937 aresztowany w obozie, został skazany 10 października na śmierć.

31 października 1937 roku zamordowano ks. Pawła Kaziunasa (ur. 1877, święcenia: 1901), byłego duszpasterza w Tomsku, Ufie, Kołpinie oraz szeregu parafii w dekanacie Lepel. Od roku 1928 był proboszczem w Czausach. Tam aresztowano go w roku 1928 i skazano na dwa miesiące resocjalizacji, ponownie w maju 1929 i oskarżono m.in. o pijaństwo, napastowanie i gwałcenie kobiet, skazując na 8 miesięcy pracy przymusowej. Aresztowany ponownie w Czausach, w sierpniu 1937 roku został 22 października skazany na śmierć za współpracę z POW w więzieniu mińskim lub w Kuropatach k. Mińska.

1 listopada 1937 roku w łagrze SibŁag w Marińsku zamordowano ks. Leona Piotrowskiego. Ks. Piotrowski urodził się w roku 1878, święcenia kapłańskie przyjął w roku 1909, posługiwał w licznych parafiach kresowych m.in. w Uszomierzu, Łysiance, Irpieniu, Brusiłowie, Chabnem i Czarnobylu. W roku 1921 został po raz pierwszy aresztowany, ponownie w roku 1924. W kwietniu 1932 roku aresztowano go w Narodyczach i przewieziono do więzienia w Charkowie a potem do Kijowa. W lipcu 1932 roku został skazany na 5 lat łagrów, który to wyrok przedłużono do 10 lat. Siedział na Butrykach, potem znalazł się w łagrze Marinskoje, gdzie w roku 1937 go uwięziono i we wrześniu 1937 roku skazano na śmierć.

4 listopada 1937 roku, w Saratowie zamordowano ks. Adolfa Słotwińskiego (ur. 1883, święcenia w roku 1910), administratora parafii Wołoczyska w dekanacie Starokonstantynów. Aresztowany w styczniu 1930 roku, został skazany na 3 lata zesłania, które odbywał w republice Komi. Zwolniony w roku 1933 zamieszkał w rejonie Saratowa, gdzie we wrześniu roku 1937 aresztowano go ponownie i 27 października skazano na śmierć.

24 listopada 1937 roku zginął zabity uczestnik Powstania Wielkopolskiego i kapelan podczas wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920, ks. Józef Sowiński. Urodzony w roku 1880 i wyświęcony na Kapłana w roku 1907, posługiwał m.in. w Mariupolu, Krzemieńcu, Łucku, Lachowcach, Kuniowie i Petersburgu. Aresztowany w Kuniowie, w marcu 1927 roku został skazany na 5 lat łagrów. Więziony w Żytomierzu, Kijowie i na moskiewskich Butrykach w roku 1928 został przetransportowany na Wyspy Sołowieckie. Tam sądzony w lipcu 1932 za potajemne sprawowanie nabożeństw i przetransportowany do Leningradu, gdzie bezskutecznie namawiano go do współpracy. Aresztowany ponownie w grudniu roku 1933, został zesłany do Taszkientu (Uzbekistan), gdzie aresztowano go w lipcu 1937, oskarżono o działalność kontrrewolucyjną i zabito.

27 listopada 1937 roku w łagrze na Kołymie zamordowano ks. Stanisława Jachniewicza (ur. 1888, święcenia kapłańskie w roku 1914), posługującego w Cudnowie i Żytomierzu, gdzie pełnił również funkcję wykładowcy seminarium duchownego i Kanclerza Kurii (1917-1920), proboszcza katedry (1920-24), od roku 1926 godność wikariusza generalnego a od roku 1929 funkcję administratora apostolskiego diecezji. Po raz pierwszy władze sowieckie aresztowały go na krótko w październiku roku 1919. W latach 20-tych XX wieku organizował pomoc dla kapłanów katolickich ukrywających się, pozostających na zesłaniu i w łagrach. Aresztowany pod koniec lipca 1935 roku wraz z dwom innymi kapłanami i grupą wiernych podczas akcji likwidacji Kościoła Katolickiego w Żytomierzu. Przeszedł śledztwo w więzieniu, w Kijowie i w maju 1936 roku został skazany w procesie pokazowym za szpiegostwo na 5 lat łagru. Trafił w rejon Magadanu, we wrześniu 1937 roku został zamknięty w obozowym więzieniu, oskarżono go o kontakty z Czerwonym Krzyżem, trockistami i szerzenie Wiary Katolickiej i 14 listopada skazano na śmierć.

29 listopada 1937 roku w Homlu zamordowano administratora tamtejszej parafii ks. Franciszka Czyrskiego. Urodzony w roku 1882 (wyświęcony w roku 1905) posługiwał wcześniej m.in. w Żytomierzu i Jarmolińcach. Aresztowany kilkakrotnie (1922, 1930), skazany w procesie charkowskim pod koniec czerwca 1930 – oskarżony o działalność kontrrewolucyjną i szpiegostwo na rzecz Polski. Siedział w więzieniu w Jarosławiu oraz w obozie na Wyspach Sołowieckich i w KemŁagu, w styczniu 1937 został zwolniony i przez kilka miesięcy posługiwał w Homlu. Aresztowano go w 5 listopada i oskarżono o współpracę z POW, następnie skazano na śmierć i zabito.

5 grudnia 1937 roku został zamordowany w więzieniu, w Kemerowie Ksiądz Józef Bieniecki. Urodzony w roku 1875 i wyświęcony w roku 1899, administrował parafiami w Małyniu, Rozważowie, Wyszewiczach, Uszomierzu, Kijowie i Połonnem. Aresztowany w Kijowie, w roku 1921 i ponownie na początku roku 1930 w Połonnem, przetrzymywany w więzieniach, skazany w maju 1930 w grupowym procesie kapłanów katolickich, na 5 lat łagru. Od maja roku 1930 przetrzymywany w więzieniu, w Jarosławiu, w roku 1932 przewieziony na Wyspy Sołowieckie, w styczniu 1935 roku zwolniony i zesłany do Archangielska a potem w rejon Kemerowa. Pod koniec lipca 1937 roku aresztowany i 23 listopada skazany na śmierć.

Ksiądz Franciszek Burdys został zamordowany wraz z grupą parafian 16 grudnia 1937 roku. Urodził się w roku 1882, w roku 1907 otrzymał święcenia kapłańskie. Za caratu był wikarym w Irkucku, prefektem gimnazjum w Tiumeniu koło Omska, gdzie zarządzał też parafią. Od roku 1919 posługiwał w kościołach regionu Permu (m.in. Tiumeniu, Jekaterynburgu, Tobolsku, Czelabińsku, Samarze, Kazaniu, Ufie). Aresztowany po raz pierwszy w roku 1925, w Jekaterynburgu, lecz wkrótce zwolniony. Aresztowany ponownie, po raz kolejny – w czerwcu 1937 roku, w Ufie, torturowany i oskarżony wraz z wiernymi o prowadzenie siatki szpiegowskiej POW. Skazany na śmierć 11 listopada 1937 roku.

W Wigilię Bożego Narodzenia roku 1937 zamordowano w więzieniu witebskim wraz z grupką parafian ks. Michała Bużyckiego. Urodzony w roku 1862 lub 1864, wyświęcony w roku 1887, posługiwał m.in. w Wielkich Łukach, Kronsztadzie, Antuszewie i Horodku. Aresztowany 19 września 1937 roku, został oskarżony o współpracę z POW i 6 grudnia skazany na śmierć.

Nieznane są końcowe losy urodzonego w roku 1872 ks. Jana Brydyckiego (święcenia: 1898), posługującego w Sokulu, Wielednikach, Owruczu, Granowie i Kamieńcu Podolskim. Prześladowany był już za caratu, za nielegalne nauczanie dzieci Religii Katolickiej (1908). W roku 1935, gdy pracował w parafii św. Mikołaja, w Kamieńcu Podolskim dorwała go grupa komunistów, powiesiła na drzewie do góry nogami i podpaliła. Odratowano go i ukrywano w pobliskich wsiach, jednak w kwietniu 1936 roku został aresztowany i przewieziony do więzienia w Kijowie. Według jednej z wersji miał wrócić do Kamieńca, gdzie zginął.

Nieznane są także okoliczności śmierci ks. Władysława Mierzwińskiego (ur. 1880, święcenia 1903), duszpasterza w Rakowie, Bobrujsku, Petersburgu, Woroneżu, Mohylewie, Faszczewce, Ulle, Wyborgu, Helsinkach (rosyjska Finlandia), Irkucku, Omsku, Aleksandrowsku (na Sachalinie), Harbinie (Chiny), Władywostoku i Chabarowsku. Po zlikwidowaniu seminarium we Władywostoku opiekował się katolikami na wschodniej Syberii. Wielokrotnie zatrzymywany, został aresztowany przez władze sowieckie w styczniu 1932 roku, w Chabarowsku i skazany na 3 lata łagru. Zwolniony w roku 1935 pozostał na Syberii i w 1937 został ponownie aresztowany oraz przypuszczalnie skazany na śmierć.

Podobnie, niepewne są losy ks. Adolfa Flippa (ur. 1885) z archidiecezji mohylewskiej, posługującego m.in. w Tomsku, Łudze, Dokszycach, Połocku i Witebsku. Ks. Flipp był aresztowany kilkakrotnie (1922, 1927, sierpień 1937). W roku 1927 został skazany na łagier na Wyspach Sołowieckich, gdzie z kolei oskarżono go (1932) o sprawowanie posługi kapłańskiej, w wyniku czego przez jakiś czas przebywał w więzieniu obozowym. W listopadzie roku 1936 zwolniono go i wrócił do Witebska. W sierpniu 1937 roku oskarżono go o szpiegostwo na rzecz Polski, współpracę z POW i skazano na śmierć.

Różne wersje podawane są jeśli chodzi o śmierć ks. Stanisława Hańskiego (ur. 1880). Aresztowany trzykrotnie (1922, 1927, 1930) był więziony w Charkowie a potem skazany na 8 lat łagru. Więziony w Jarosławiu i przewieziony na Wyspy Sołowieckie, w roku 1937 zamknięty w obozowym więzieniu, 25 listopada skazany na śmierć.

Podobnie różne wersje miejsca śmierci (łagier SwirŁag, więzienie leningradzkie lub Lewaszowskie Pustkowie) podawane są jeśli chodzi o postać zamordowanego pod koniec 1937 roku (podawana jest data 8 grudnia) ks. Piotra Madery (ur. 1889, święcenia w roku 1915), byłego administratora parafii w Czarnobylu i Chabnem. Wielokrotnie aresztowany, został skazany w maju 1930 roku, w Kijowie na 10 lat łagru za działalność kontrrewolucyjną, w tym prowadzenie kółek różańcowych. Przez więzienie w Jarosławiu trafił na Wyspy Sołowieckie a w roku 1934 do Kiemu na wybrzeżu Morza Białego. W roku 1937 uwięziony i 25 listopada skazany na śmierć. Jego losy podzielił ks. Józef Mioduszewski (ur. 1880, święcenia 1872), były duszpasterz w licznych parafiach – m.in. Nowym Konstantynowie, Pohrebyszczach, Berdyczowie i Płoskirowie, aresztowany w styczniu 1930 roku i skazany w czerwcu na karę śmierci, którą zamieniono na 10 lat łagrów. Przez więzienie w Jarosławiu trafił na Wyspy Sołowieckie, w roku 1937 został zamknięty w więzieniu i 25 listopada tego roku skazany na śmierć. Dołączył do nich ks. Ignacy Opolski, urodzony w roku 1885 (święcenia kapłańskie w roku 1916) były opiekun parafii Krasnopol i Romanów w dekanacie Lubar. Kilkakrotnie aresztowany, w tym w styczniu 1930 podczas akcji przeciw polskim kapłanom, w maju 1930, w Kijowie został skazany na 8 lat łagru. Przez Jarosław trafił na Wyspy Sołowieckie, gdzie uwięziono go w roku 1937 i 25 listopada skazano na śmierć. Analogiczny kres spotkał ks. Wacława Szymańskiego, urodzonego w roku 1879 (święcenia w roku 1902) duszpasterza parafii m.in. w Żwańcu, Żwańczyku, Smortyczu i Krasnem. Aresztowany w roku 1922 w Kamieńcu Podolskim został skazany na śmierć, ale karę zamieniono na 2 lata więzienia. Zatrzymywany kilkakrotnie, został aresztowany w styczniu 1930 roku, w Krasnem i był jednym z oskarżonych w majowym procesie kijowskim. Skazany na 8 lat łagru został przewieziony do Jarosławia a potem na Wyspy Sołowieckie. Tam w roku 1937 uwięziony i 25 listopada skazany na śmierć. Do grupy tej dołączył również ks. Ryszard Szyszko-Bohusz. Urodzony w roku 1881 i wyświęcony na Kapłana w roku 1906 pracował w parafiach w Kijowie, Obodówce, Jarmolińcu, Kamieńcu Podolskim, od roku 1920 był kanclerzem Kurii kamienieckiej a potem znalazł się w parafiach Zinków, Gródek i Tynna. Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920 opuścił diecezję żytomierską, jednak potem do nich powrócił. Został aresztowany wiosną 1922 za opór przeciw konfiskacie dóbr kościelnych i ukrywanie ich. Torturowano go – m.in. przypiekano stopy a we wrześniu 1922 roku skazano w Kamieńcu Podolskim na karę śmierci, co zamieniono na 5 lat więzienia. Zwolniony w roku 1923 został ponownie aresztowany w roku 1924 i 1929. Skazany w lipcu 1930 roku na 8 lat łagrów, przebywał w Kotłasie nad Dźwiną a potem w Jarosławiu nad Wołgą, potem przewieziono go na Wyspy Sołowieckie. W roku 1937 uwięziony w obozowej celi i 25 listopada skazany na śmierć. Kolejnym towarzyszem ich niedoli był ks. Maksymilian Turowski. Urodzony w roku 1886 i wyświęcony w roku 1909 administrował parafiami w rejonie Mohylowa Podolskiego. Aresztowany w styczniu 1930 roku, w maju tegoż roku został skazany na 10 lat łagru. Przez więzienie w Jarosławiu przeszedł do obozu na Wyspach Sołowieckich. Latem 1937 roku uwięziony w obozie i skazany na śmierć 25 listopada.

W grudniu 1937 roku został zabity w Ałmacie ks. Jan Wersocki. Urodzony w roku 1888, wyświęcony w roku 1915 duszpasterzował w Mińsku, Smoleńsku, Dryssie i parafii Zabiały. Aresztowany w marcu 1927 roku został skazany na 5 lat łagru i przewieziony na Wyspy Sołowieckie. W lipcu 1932 roku sądzony tam za posługę kapłańską, w wyniku czego karę zwiększono mu do 10 lat w izolacji. Latem 1932 roku przetransportowany do Ałma Aty w Kazachstanie a potem Semipałatyńska. We wrześniu 1937 aresztowany ponownie i skazany 11 grudnia 1937 roku w Ałmacie na śmierć.

Przypuszczalnie w grudniu roku 1937, w łagrze KarŁag koło Karagandy został zamordowany ks. Karol Łupinowicz. Urodzony w roku 1891, święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1915, posługiwał w Mińsku, Mohylewie, Homlu, Żłobinie, Moskwie, Rzeczycy i Riazaniu. Od roku 1926 był wikariuszem generalnym w Moskwie. Zatrzymany po raz pierwszy wiosną 1919 roku i zwolniony w wyniku wymiany więźniów z Polską. W lutym 1929 roku aresztowany w Moskwie, podpisał deklarację o współpracy z władzami sowieckimi, jednak w lutym 1931 roku został aresztowany ponownie z grupą katolików. Oskarżano go o szpiegostwo na rzecz Polski, działalność kontrrewolucyjną i antysowiecką oraz … kierowanie kółkami różańcowymi w konspiracji. Skazany (listopada 1931) na trzy lata zesłania w Kazachstanie. W grudniu 1933 roku został aresztowany ponownie, oskarżony o szpiegostwo i zesłany znów do Kazachstanu. Tam aresztowano go w czerwcu 1936 roku i skazano na 10 lat łagru (styczeń 1937), 11 grudnia 1937 roku został skazany na śmierć a potem zabity w nieznanych okolicznościach.

Nie wiadomo kiedy dokładnie (pod koniec 1937 roku lub na początku 1938 roku) zginął ks. Bolesław Blechman (ur. 1876, święcenia: 1903), posługujący m.in. we Włodzimierzu Wołyńskim, Łucku, Kijowie, jako kapelan armii rosyjskiej podczas I wojny światowej, w Irpieniu, Byszowie, Wiśniowcu, Radomyślu. Prześladowany przez komunistów, w sierpniu 1933 roku został aresztowany za kształcenie 5 kandydatów do kapłaństwa. Był więziony w Charkowie i Kijowie, w lutym 1934 roku skazany na 3 lata łagru. Na wiosnę 1936 roku zwolniony i zesłany do Władykaukazu. Aresztowany tam na początku grudnia 1936 roku z dwoma innymi Kapłanami i grupą parafian. W trakcie „operacji polskiej” oskarżony do działalność kontrrewolucyjną i skazany na 10 lat łagru. Być może zamordowany razem z ks. Antonim Czerwińskim (26 stycznia 1938 roku).

Ks. Antoni Czerwiński, urodzony w roku 1881 i wyświęcony w roku 1905 posługiwał w Saratowie i Nikołajewsku, potem był sekretarzem biskupa tyraspolskiej Józefa Kesslera a od roku 1911 proboszczem parafii we Władykaukazie, duszpasterzował także w miejscowościach gruzińskich (m.in. Grozny). Aresztowany wraz z ks. Blechmanem, oskarżony o działalność nacjonalistyczną, faszystowską i kontrrewolucyjną, podczas śledztwa stracił wzrok. Na początku listopada 1937 roku skazany na karę śmierci.

Nie znamy daty śmierci kolejnej ofiary operacji 1937 – ks. Marka Pużynowskiego. Miał on wówczas prawie 70 lat – urodzony w roku 1869 i wyświęcony w roku 1893 opiekował się licznymi parafiami m.in. w dekanacie Włodzimierz Wołyński, Zasław-Ostróg, Krzemieniec, Stary Konstantynów, Nowogród Wołyński, Owruc. Aresztowany w roku 1934, w Olewsku, był więziony w Żytomierzu i skazany w październiku 1935 roku na trzy lata łagru. Trafił do łagru w rejonie Chabarowska, gdzie pracował przymusowo przy budowie kolei ussuryjskiej. W kwietniu 1937 wysłał list informujący że otrzymał dokument umożliwiający mu powrót do Polski, jednak później został aresztowany i ślad po nim zaginął.

Za ofiarę mordów roku 1937 (w łagrze BelBałtŁag, w Karelii) uznaje się również m.in.:

– ks. Andrzeja Rybałtowskiego (ur. 1875, święcenia kapłańskie po tajnym seminarium w Leningradzie – 1928). Ks. Rybałtowski przeszedł służbę w armii carskiej i kilkuletnią praktykę farmaceuty. W roku 1914 został dyplomowanym farmaceutą, był potem aptekarzem wojskowym w wojsku bolszewickim. Zdemobilizowany w roku 1923, od roku 1924 kierował apteką w Kijowie. W roku 1925 wstąpił do tajnego seminarium diecezji żytomierskiej. Od roku 1929 posługiwał w parafii Bohrebyszcze a potem Machnówka w dekanacie Berdyczów. Aresztowany w roku 1929, został w roku 1930 skazany na 3 lata łagru. Zwolniono go w roku 1932 i powrócił do parafii Machnówka. W sierpniu 1935 roku został ponownie aresztowany i oskarżony o współpracę z POW oraz skazany na 6 lat łagru, z którego nie wrócił;

– ks. Mieczysława Saboczyńskiego, urodzonego w roku 1886 i wyświęconego na Kapłana w roku 1909, posługującego m.in. w parafii w Dokszycach i Słucku; w roku 1930 został aresztowany przez Sowietów w Dokszycach i skazany na 5 lat łagru; zwolniony, pracował w Temyrtau; aresztowany ponownie w marcu 1933 roku i oskarżony o działalność antysowiecką i kontrrewolucyjną, skazany na 10 lat łagru; aresztowany ponownie w marcu 1937 i skazany na śmierć;

– ks. Antoniego Traczyńskiego, urodzonego w roku 1893 i wyświęconego w roku 1916, posługującego w Zwinogródce, Baranówce, Miropolu i Smile; aresztowany po raz pierwszy w listopadzie roku 1923 został zwolniony i w roku 1925 aresztowany ponownie oraz skazany na 7 miesięcy pracy przymusowej; w roku 1926 aresztowany ponownie, osadzony w więzieniu żytomierskim i zesłany na dwa lata; w maju 1928 roku znów aresztowany i skazany na 6 lat zesłania do Omska i kraju Narym; aresztowany ponownie w lutym 1932 roku został skazany na łagier na Wyspach Sołowieckich; zwolniony w roku 1933, ponownie został aresztowany w roku następnym i zesłany do Briańska a potem Orła i Woroneża; podczas „operacji polskiej” aresztowany 21 sierpnia 1937 r. i skazany 3 listopada na śmierć;

– ks. Wincentego Skwireckiego, wyświęconego w roku 1912 duszpasterza z rejonu Dniepropietrowska; aresztowany po raz pierwszy w roku 1920 na Zaporożu został oskarżony o szpiegostwo i skazany na 3 lata łagrów; w roku 1923 został zwolniony, aresztowany ponownie w czerwcu 1937 roku, w Dnieprodzierżyńsku i skazany na śmierć 9 września, po czym zabity przy ścianie zamkniętego kościoła św. Mikołaja,

– ks. Aleksandra Sawickiego, urodzonego w roku 1881, wyświęconego w roku 1907, posługującego m.in. w Dąbrowicy k. Łucka i rejonie Humania; aresztowany na początku 1930 roku, w maju został skazany na 10 lat łagru i przez więzienie w Jarosławiu przetransportowany na Wyspy Sołowieckie, gdzie słuch o nim zaginął,

– ks. Józefa Woronicza, urodzonego w roku 1882 (święcenia w roku 1907) d. wikarego z Żytomierza, posługującego potem m.in. w dekanacie Skwyra, Nowogród Wołyński, Owrucz i Radomyśl; prześladowany już przez władze carskie, został aresztowany przez Sowietów w roku 1929; zwolniony na początku roku 1930 żył w nędzy; aresztowany w sierpniu 1933 roku był więziony w Charkowie i Kijowie, torturowany; we wrześniu 1934 roku skazano go na 3 lata łagru; przez Jarosław trafił do KarŁagu koło Karagandy a w 1936 roku zesłano go na Krym, gdzie przebywał w Sewastopolu i Kerczu; w tej ostatniej miejscowości został w roku 1937 aresztowany i skazany na śmierć;

– ks. Mieczysława Szawdzinisa (ur. 1895, święcenia: 1918), który posługiwał m.in. w Kronsztadzie i Pskowie, potem był kanclerzem i sekretarzem Kurii w Petersburgu oraz proboszczem tamtejszej prokatedry; aresztowany w styczniu 1927 roku i ponownie w lutym 1928 został skazany na 10 lat łagru i przewieziony na Wyspy Sołowieckie, gdzie był sądzony (lipiec 1932) za potajemne udzielanie Sakramentów Św.; zwolniony w roku 1936 udał się do Briańska, gdzie w sierpniu 1937 został aresztowany i po skazaniu przez trojkę NKWD zamordowany w Briańsku lub Smoleńsku,

– ks. Sebastiana Sabudzińskiego (ur. 1876) – byłego schizmatyka „prawosławnego”, który w roku 1927 przeszedł na katolicyzm w rycie greckim i opiekował się m.in. parafiami w Barze i Winnicy. W roku 1929 aresztowany po raz pierwszy przez Sowietów i skazany na 3 lata zesłania w rejonie Nowosybirska. Aresztowany ponownie w styczniu 1935, został w kwietniu skazany na 5 lat łagru i skierowany do obozu SibŁag. W roku 1936 karę zamieniono na zesłanie i skierowano go do Stawropola, gdzie w roku 1937 aresztowano go ponownie i zamordowano.

3 stycznia 1938 r. w Orle zamordowano ks. Aleksandra Kuczyńskiego (ur. 1869, wyświęcony w roku 1895), byłego administratora parafii w Ostrówkach, Dubnie, Nowogrodzie Wołyńskim (w tych dwóch ostatnich pełnił także funkcję dziekana) oraz duszpasterza w Żytomierzu. Aresztowany w roku 1923, przez 3 lata przebywał na zesłaniu. W roku 1930 aresztowany ponownie i w maju skazany na 5 lat zesłania – przebywał w Kursu i Małojarosławcu, zwolniono do w roku 1933 bez prawa powrotu do Ukraińskiej SRS. Posługiwał w Orle, gdzie aresztowano go w sierpniu 1937 i skazany na śmierć.

5 stycznia 1938 roku w Saratowie stracono ks. Stanisława Słowińskiego (ur. 1898, święcenia w roku 1921 po seminarium gnieźnieńskim), byłego administratora parafii w Romanowie (dekanat Lubar). W roku 1921 nielegalnie przekroczył granicę ZSRS, lecz został w listopadzie 1923 roku aresztowany. Aresztowany ponownie w roku 1926 był skazany na 3 lata łagru i trafił na Wyspy Sołowieckie. Zwolniony w roku 1929, został ponownie aresztowany i w roku 1931 znów zwolniony. Zamieszkał koło Saratowa a potem w Saratowie, gdzie pracował w fabryce tytoniu. Aresztowano go w tym mieście w czerwcu 1937 roku i oskarżono o szpiegostwo, 26 grudnia 1937 r. skazując na śmierć.

13 stycznia roku 1938 zamordowano w więzieniu w Archangielsku ks. Stanisława Boreckiego. Urodzony w roku 1891, wyświęcony w roku 1916, posługiwał m.in. w Kijowie i Białopolu. Aresztowany w 1930 roku, sądzony w majowym procesie kijowskim i skazany na 5 lat łagru. W kolejnych latach przebywał w więzieniu, w Jarosławiu, w obozach na Wyspach Sołowieckich i w Kiemi (Karelia), w roku 1935 zesłany w rejon Archangielska. 23 listopada 1937 roku został aresztowany i 4 stycznia skazany na śmierć za działalność kontrrewolucyjną.

Również 13 stycznia 1938 roku w więzieniu łagru SibŁag k. Nowosybirska został stracony ks. Adam Wagner (ur. 1894, święcenia: 1919) były proboszcz parafii w Mariupolu. Aresztowany we wrześniu 1933 roku, w lutym 1934 został skazany na 10 lat łagrów. Skazany na śmierć 25 grudnia 1937 roku.

16 stycznia 1938 roku w Archangielsku zamordowano ks. Feliksa Zabuskiego (urodzony w roku 1895, wyświęcony w roku 1919), posługującego wcześniej m.in. w parafiach, w Żytomierzu, Annopolu, Krzywinie, Zasławiu i Sławucie. Aresztowany w Sławucie, w styczniu 1930 roku, został w czerwcu tego roku, w Charkowie skazany na 5 lat łagrów. Po pobycie w różnych łagrach, m.in. na Wyspach Sołowieckich i w KemŁagu został w roku 1935 zesłany w rejon Archangielska, gdzie od roku 1937 pracował jako pielęgniarz w szpitalu. W listopadzie roku 1937 został aresztowany i oskarżony o współpracę z POW. 4 stycznia 1938 roku skazano go na śmierć.

17 stycznia roku 1938 w Orszy zabito ks. Adolfa Kaszczyca, urodzonego w roku 1888 (święcenia kapłańskie w roku 1914) posługującego w Klewaniu (rejon Równego), Rużynie (dekanat Skwyra) i Białogródce (dekanat Zasław). Aresztowany po raz pierwszy w Białogródce, więziony potem w Berdyczowie i oskarżany o agitację kontrrewolucyjną, na początku 1932 roku skazany na 8 lat łagrów, w roku 1936 zwolniony z obozu zamieszkał w Orszy, gdzie aresztowano go we wrześniu 1937 roku, oskarżono o współpracę z polskim wywiadem i skazano na śmierć.

18 stycznia 1938 roku w Krasnojarsku zabito ks. Hieronima Cerpento (ur. 1888), posługującego na Syberii (m.in. Omsk, Tomsk, Irkuck). Już wcześniej był dwukrotnie aresztowany. W czerwcu 1935 aresztowano go w Krasnojarsku i przewieziono do Nowosybirska, gdzie został oskarżony o działalność kontrrewolucyjną i szpiegostwo oraz skazano na 10 lat łagru (czerwiec 1936). Przewieziony z powrotem do Krasnojarska, ponownie oskarżony za szpiegostwo na rzecz Polski i Watykanu oraz działalność anytsowiecką został 4 stycznia 1938 roku skazany na śmierć.

Razem z ks. Cerpento został zamordowany ks. Bronisław Dunin-Wąsowicz (ur. 1898, święcenia w roku 1922). W roku 1925 ukarany przez Sowietów za ochrzczenie dziecka, aresztowany w Kławdijewie, gdzie wzniósł kaplicę, w rejonie Makarowa, gdzie posługiwał, w maju 1926 roku. W styczniu 1927 roku skazany na 3 lata łagru i przewieziony na Wyspy Sołowieckie. Zwolniony w roku 1929 i zesłany w rejon Irkucka. W marcu 1931 roku ponownie aresztowany i więziony w Irkucku, potem przewieziony do Krasnojarska i w czerwcu 1933 roku zwolniony z więzienia oraz zesłany do Kraju Krasnojarskiego. Aresztowany ponownie w maju 1935 roku i przetrzymywany w więzieniu, w Krasnojarsku. Po zwolnieniu, w marcu 1936 roku znów aresztowany i osadzony w więzieniu w Nowosybirsku. Oskarżony o współpracę z POW i szpiegostwo na rzecz Polski, został w czerwcu 1936 skazany na 10 lat łagru. Chorował na gruźlicę i został zwolniony i zesłany ponownie na Syberię. W sierpniu 1937 roku aresztowany ponownie i oskarżony o przynależność do POW, skazany 4 stycznia 1938 roku na śmierć.

Również 18 stycznia 1938 roku, w Syktywkarze zabito ks. Wiktora Stronczyńskiego. Urodzony w roku 1868, święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1891. Przed wielką wojną posługiwał w Łucku, Litowiżu, Zasławiu i Jampolu. Potem był administratorem parafii Mołczany i Murafa w dekanacie jampolskim. Aresztowany w lutym 1930 roku, został w maju skazany na 5 lat łagru i przewieziony do więzienia w Jarosławiu a potem na Wyspy Sołowieckie. W roku 1934 znalazł się w KemŁagu a potem więzieniu leningradzkim. Zwolniony w kwietniu 1935 roku został zesłany do Archangielska a potem Syktywkaru w republice Komi. Aresztowany w lipcu roku 1937, oskarżony o szpiegostwo i działalność antyrosyjską, skazany na śmierć 10 stycznia 1938 roku wraz z ks. Mikołajem Strusiewiczem.

Ks. Mikołaj Strusiewicz zginął w tym samym dniu i więzieniu. Urodzony w roku 1885 i wyświęcony w roku 1911 był administratorem parafii Nowosiółka a po wielkiej wojnie – w Nowym Zawodzie (dekanat Nowogród Wołyński). Prześladowany przez wiele lat, m.in. próbowano zabić go w kościele. Na początku 1930 roku aresztowany i skazany na 5 lat łagrów. Przez więzienie w Jarosławiu trafił na Wyspy Sołowieckie a w roku 1935 zwolniono go z zesłaniem do Archangielska a potem Syktywkaru. W sierpniu 1937 roku aresztowany i skazany razem z ks. Stronczyńskim na śmierć.

5 lutego 1938 roku w więzieniu, w Jenisejsku zamordowano ks. Albina Markuszewskiego. Urodzony w roku 1877 i wyświęcony na Kapłana w roku 1903, posługiwał m.in. w Dubnie, Wyszewiczach, Berdyczowie (dziekan), Małyniu, Chabnem, Żytomierzu, Fastowie, Chersoniu i Smoleńsku. Podczas odwrotu wojsk polskich spod Kijowa na wiosnę 1920 roku, pozostał ze swoimi parafianami. Aresztowany w styczniu 1930 roku w Uszomierzu został skazany a działalność kontrrewolucyjną i pro-polską na 3 lata łagru. Przewieziony na Wyspy Sołowieckie, został oskarżony o „antysowiecką” posługę kapłańską w obozie i skazany na 10 lat łagru. W związku ze stanem psychicznym został w roku 1933 zwolniony. Aresztowano go ponownie w Smoleńsku, w styczniu 1936 roku i skazano na zesłanie na Syberię. We wrześniu 1937 został aresztowany w wiosce Kazaczynskoje w Kraju Krasnojarskim i uwięziony w Jenisejsku, gdzie 10 stycznia 1938 roku skazano go na śmierć.

15 lutego 1938 roku w więzieniu, w Archangielsku zabito ks. Antoniego Kurowskiego (święcenia w roku 1910) wcześniej administratora kolejno parafii w Zińkowcach, Nowym Konstantynowie, Michałkowcach Szarawce (obie dekanat Płoskirów), i Smotryczu (rejon Kamieńca Podolskiego). Aresztowano go w lutym 1930 w Szarawce i przetrzymywano w więzieniach w Płoskirowie, Charkowie i Kijowie. W procesie kijowskim, w maju 1930 roku skazano go na wieloletni łagier. Przez więzienie w Jarosławiu nad Wołgą trafił do łagrów na Wyspach Sołowieckich. W roku 1934 wywieziono go do Ukraińskiej SRS i w roku 1935 zesłano do Archangielska. Tam został aresztowany w listopadzie 1937 roku, oskarżony o działalność kontrrewolucyjną i 3 lutego skazano na śmierć.

Operacja przeciw Polakom przyniosła też śmierć Gruzina ks. Stefana Demurowa. Urodzony w roku 1871 i wyświęcony w roku 1895, był wikarym w Kutaisi oraz administratorem parafii w Perekopie i Baku (od 1904 do 1938), gdzie wybudował kościół; w latach 30-tych XX wieku przeszedł do konspiracji i ukrywał się po mieszkaniach prywatnych; został aresztowany w Baku 14 listopada 1937 roku, oskarżony o szpiegostwo , skazany 11 lutego 1938 roku i 23 lutego zamordowany w więzieniu.

10 marca 1938 roku w więzieniu mińskim zamordowano urodzonego w roku 1889 (święcenia 1912) ks. Stanisława Jaroszewicza posługującego kolejno w Szkłowie, Czerykowie, Chotajewiczach, Mińsku, Okołowie i Borysowie. Został aresztowany we wrześniu 1933 i oskarżony o szpiegostwo ale w marcu 1934 roku zwolniony. Ponownie aresztowano go w listopadzie 1937 roku, w Borysowie i więziono w Mińsku, gdzie 3 stycznia skazano za szpiegostwo i współpracę z POW na śmierć.

11 marca 1938 roku, w więzieniu mohylewskim zamordowano ks. Michała Warnasa (ur. 1877, święcenia kapłańskie: 1900). W momencie aresztowania, w sierpniu 1937 roku był rektorem zlikwidowanej przez Sowietów parafii w Mścisławiu. Oskarżony o działalność na rzecz Polski został 6 grudnia skazany na śmierć.

Ks. Ignacy Łubieński został zamordowany 10 kwietnia 1938 roku w więzieniu kurskim. Urodzony w roku 1878, święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1906. Duszpasterzował w parafiach dekanatu Mohylów Podolski, Lityń i Bracław a od roku 1933 w Kursku. Aresztowany w roku 1928 i oskarżony o działalność kontrrewolucyjną, został skazany na 5 lat łagru. W roku 1930 został przewieziony do łagru na Wyspach Sołowieckich a potem do BelBałtŁagu (Pieniug), zwolniony w roku 1933 z zakazem powrotu do Ukraińskiej SRS, zamieszkał w Kursku. W grudniu 1937 roku aresztowany wraz z ks. Jakubem Rozenbachem (duszpasterzem Niemców nadwołżańskich) został oskarżony o działalność kontrrewolucyjną oraz szpiegostwo i skazany na śmierć.

W czerwcu roku 1938 życie stracił ks. Jakub Zdaniewicz. Urodzony w roku 1870, wyświęcony na Kapłana w roku 1894 posługiwał m.in. w parafiach w Bohusławiu, Nowym Konstantynowie, Porycku, Raszkowie, Barze i Czerniowcach. Aresztowany na jesieni roku 1935 i skazany na 5 lat łagrów, w roku 1936 trafił do BelBałtŁagu. W roku 1938 został przeniesiony do łagru k. Kuzemy, gdzie go zabito.

W roku 1938 życie stracił również ks. Adam Puczkar-Chmielewski. Urodzony w roku 1891, został wyświęcony na Kapłana w roku 1916. Był wikarym w Bobrujsku i Irkucku a potem proboszczem w Mińsku, od roku 1929 proboszczem katedralnym i opiekunem pozbawionych duszpasterzy sąsiednich parafii. Już w roku 1920 był aresztowany, ale potem zwolniony w ramach polsko-sowieckiej wymiany jeńców. Aresztowany ponownie w lipcu roku 1933, był torturowany i skazany na 10 lat łagra. Skierowany do obozu w Dmitrowsku i Mitino, w roku 1934 znalazł się na Wyspach Sołowieckich. Tam wskutek zakażenia od łańcuchów stracił nogę. W roku 1930 został aresztowany i skazany na śmierć.

Pod koniec „operacji polskiej”, 22 września 1938 roku zabity został renegat – ks. Eugeniusz Perkowicz. Urodzony w roku 1907 i wyświęcony w roku 1907, posługiwał w Białej Cerkwi, Humaniu, Aleksandrii, Nieświczu, Berdyczowie, Bazalii i Płoskirowie. Wykazywał on sympatie komunistyczne a w roku 1927 ogłosił w prasie porzucenie stanu kapłańskiego oraz zerwanie z religią jako zabobonem minionych epok. Pisywał potem teksty antyreligijne w rusińsko-języcznym Bezbożniku i polsko-języcznym Głosie Młodzieży oraz wygłaszał prelekcje o zasadności porzucenia wiary. Mimo to, w lipcu 1933 roku został aresztowany przez Sowietów, zarzucano mu szpiegostwo i działalność kontrrewolucyjną. Przyznał się do zarzucanych czynów i został skazany na zesłanie do Uralska. W roku 1937 pełnił funkcję kierownika apteki we wsi Szemursza, w październiku roku 1937 został aresztowany. Ponownie złamany w śledztwie przyznał się do współpracy z POW i 22 września 1938 roku został skazany na karę śmierci.

28 października 1938 roku w Semeju zamordowano ks. Kazimierza Siwickiego (ur. 1884, święcenia kapłańskie w 1912 r.), posługującego wcześniej w Witebsku, Wielkich Łukach, Nowych Sokolnikach, Dubrownej i Orszy. Aresztowany w kwietniu 1927, został skazany na 5 lat łagrów i już w tym samym roku trafił na Wyspy Sołowieckie, gdzie został skazany ponownie za potajemne sprawowanie Sakramentów Św. (lipiec 1932) poprzez przedłużenie kary łagru do 10 lat. w roku 1933 zesłano go do Ałma Aty w Kazachstanie, jednak we wrześniu 1935 aresztowano ponownie za działalność kontrrewolucyjną. Po przewiezieniu do Semipałatyńska został w lipcu 1937 znów aresztowany, oskarżony o szpiegostwo i skazany na śmierć.